Fotoğraf 51 – Karaktersiz bir varoluş hikayesi

Rosalind Franklin; ”Buldum” demek için acele etmeyen, alkışlardan çok doğrulukla beslenen bir bilim insanı. Bu özelliğinin onu büyük keşfin görünmez kişisi yapma ihtimalini göz önüne alıp almadığını bilemeyiz fakat tükettiği her dakikanın karşılığını almanın heyecanını yaşayamadığını, maalesef biliyoruz.

Bir laboratuvarda DNA’nın yapısı üzerine çalışmalar yaptığı arkadaşı Maurice Wilkins, başta Franklin’i kendi asistanı sanıyor fakat Rosalind, bağımsız çalışan bir bilim insanı. Bu gerilimle başlayan ilişki, son derece iletişimsiz bir hâl alıyor. 

1952.. Rosalind DNA’yı, X ışınları ile gözlemlemeyi deniyor. DNA liflerini bu ışıktan geçiriyor ve ışınlar kırılıyor, arkadaki filmde bir desen oluşuyor ve o efsane kare beliriyor:

Fotoğraf 51:

Heliks (sarmal) !

Belki başka bir bilim insanı olsa, Eureka! diye bağırıp bunu herkese ilan ederdi fakat o, böyle bir bilim insanı değil, sonuca atlamak yerine emin olmayı tercih ediyor.

Rosalind bu büyük keşfi yaparken Cambridge’de iki genç bilim insanı James Watson ve Francis Crick, yapı hakkında teorik bilgiler üretiyor, eksik verilerle kağıt üzerinde karalamalar yaparak ispat üretmeye çalışıyorlar.

1953.. Rosalind daha fazla kanıt aramakla uğraşırken Wilkins bu fotoğrafı Rosalind’in haberi olmadan Watson ve Crick’e ulaştırıyor:

ve Rosalind’in temkinle yaklaştığı o görüntü baskalarının elinde bir Eureka’ya dönüşüyor. Watson ve Crick ellerindeki verilerle bu kanıtı birleştirerek modeli kuruyorlar. Hepimizin bugün okulda gördüğü Adenin, Timin gibi baz eşleşmelerini, sarmal çapını, geometriyi de kullanarak çalışmalarını tamamlıyorlar. Yazdıkları makale aynı yıl Nature dergisi’nde yayınlanıyor ve elbette Rosalind Franklin’in adı başyapıt listesinde geçmiyor, sadece dipnot olarak kalıyor, sadece fotoğrafı taşıyan Wilkins gibi.

1958.. Rosalind Franklin, yakalandığı yumurtalık kanserine yenik düşüyor. Laboratuvarda çalıştığı X ışınlarının radyoaktif etkisi de genç yaşta ölümünün sebeplerinden olabileceği düşünülüyor.

1962.. DNA’nın çift sarmal yapısı Nobel ödülünü alanlar Wilkins, Watson ve Crick.. 

Rosalind Franklin ödül alamadı çünkü Nobel ödülü bir ölüye verilmez.

Adı anılabilirdi, o da olmadı..