İç Sesin Peşinde: Rilke

Rilke, Genç Bir Şaire Mektuplar’da şöyle der:

“İçinize dönün. Sizi yazmaya zorlayan nedeni araştırın. Onun köklerini kalbinizin en derin yerine dek izleyin...”

Çünkü içinin karanlığında yol bulmaya çalışan insan, önce kendi korkularıyla, eksiklikleriyle, kayıplarıyla yüzleşiyor. Rilke’ye göre bu yüzleşme olmadan ne gerçek sanat, ne de sahici bir yaşam mümkün.

Genç Bir Şaire Mektuplar metin boyunca aslında tek bir şeyi anlatır: İnsan, kendinden kaçtıkça kalabalığın içinde çoğalır ama ruhunun içinde eksilir.

Bugünün trajedisi tam burada başlıyor bence. İnsanlar artık kendi iç seslerini duymadan yaşamayı öğreniyor. Sessizlikten korkuyorlar. Çünkü sessizlikte algoritma yok, alkış yok, onay yok; sadece insanın kendisi var. Ve insan, en çok kendisiyle baş başa kaldığında huzursuz oluyor.

Rilke’nin şiirleri bu yüzden hâlâ yaşıyor. Çünkü onlar cevap veren metinler değil; insanı kendi içine geri gönderen metinler. Bir tür iç mağara gibi. Oraya girince herkes biraz kendi gölgesiyle karşılaşıyor.

Günümüz insanı ise sürekli dışarıya bakıyor:
Kim ne dedi,
kim kimi beğendi,
kim daha görünür,
kim daha başarılı…

Ama içeride büyüyen o sessiz boşlukla pek az kişi oturabiliyor. Belki de bu yüzden bugün birçok insan yorgun ama neden yorgun olduğunu bilmiyor. Çünkü beden değil, dikkat yoruluyor. Ruh sürekli dış dünyanın gürültüsüne maruz kalıyor. İnsan kendi içinden uzaklaştıkça da, hayatı bir deneyim gibi değil, bir performans gibi yaşamaya başlıyor.

Rilke’nin “içine dön” çağrısı bugün neredeyse küçük bir direniş gibi. Çünkü çağ, insandan sürekli görünmesini istiyor; o ise insanı görünmeden önce kendini duymaya çağırıyor.

Ve evet…
İnsanın içindeki o karanlık her zaman kötü bir yer değil. Bazen insanın en dürüst tarafı orada saklı oluyor.